როგორც წესი მინიმუმამდე დაყვანილი ჩვენი არსებით ვარსებობთ, და არა ვცხოვრობთ

ქვედა ფრაზაში ჩვენ ვნახეთ როგორი შთაბეჭდილება მოახდინა რძის გამყიდველმა გოგონამ მარსელზე. წავიკითხოთ, რას ამბობს ამაზე ავტორი:

მაგრამ ამაშიც დიდი როლი ითამაშა ჩვეულების დროებითმა წყეტამ. რძის გამყიდველი იმ უპირატეს მდგომარეობაში აღმოჩნდა, რომ მის წინაშე მთელი ჩემი არსებით წარვდექი, მზად, რომ მეგემა ცხოველი სიტკბოებანი. ჩვეულებრივ ჩვენ ვცხოვრობთ მინიმუმამდე დაყვანილი ჩვენი არსებით, ჩვენი უნარების უმრავლესობა რჩება მიძინებული, ვინაიდან ეყრდნობიან ჩვეულებას, რომელმაც იცის, რა უნდა გააკეთოს და ისინი აღარ ესაჭიროება.

Mais ici encore la cessation momentanée de l’Habitude agissait pour une grande part. Je faisais bénéficier la marchande de lait de ce que c’était mon être complet, apte à goûter de vives jouissances, qui était en face d’elle. C’est d’ordinaire avec notre être réduit au minimum que nous vivons, la plupart de nos facultés restent endormies parce qu’elles se reposent sur l’habitude qui sait ce qu’il y a à faire et n’a pas besoin d’elles.

ვინაიდან ცოტა ხნით ადრე მარსელი ფანჯარაზე დაშვებულ ლურჯ შტორს მისჩერებია. 

On beauty

Le paysage devint accidenté, abrupt, le train s’arrêta à une petite gare entre deux montagnes. ... Si un être peut être le produit d’un sol dont on goûte en lui le charme particulier ... ce devait être la grande fille ... portant une jarre de lait. Dans la vallée à qui ces hauteurs cachaient le reste du monde, elle ne devait jamais voir personne que dans ces trains qui ne s’arrêtaient qu’un instant. Elle longea les wagons, offrant du café au lait à quelques voyageurs réveillés. Empourpré des reflets du matin, son visage était plus rose que le ciel. Je ressentis devant elle ce désir de vivre qui renaît en nous chaque fois que nous prenons de nouveau conscience de la beauté et du bonheur. Nous oublions toujours qu’ils sont individuels et, leur substituant dans notre esprit un type de convention que nous formons en faisant une sorte de moyenne entre les différents visages qui nous ont plu, entre les plaisirs que nous avons connus, nous n’avons que des images abstraites qui sont languissantes et fades parce qu’il leur manque précisément ce caractère d’une chose nouvelle, différente de ce que nous avons connu, ce caractère qui est propre à la beauté et au bonheur. Et nous portons sur la vie un jugement pessimiste et que nous supposons juste, car nous avons cru y faire entrer en ligne de compte le bonheur et la beauté quand nous les avons omis et remplacés par des synthèses où d’eux il n’y a pas un seul atome. C’est ainsi que bâille d’avance d’ennui un lettré à qui on parle d’un nouveau «beau livre», parce qu’il imagine une sorte de composé de tous les beaux livres qu’il a lus, tandis qu’un beau livre est particulier, imprévisible, et n’est pas fait de la somme de tous les chefs-d’uvre précédents mais de quelque chose que s’être parfaitement assimilé cette somme, ne suffit nullement à faire trouver, car c’est justement en dehors d’elle.

ლა ბრუიერი "მწიგნობარზე"

ლა ბრუიერის ამ სიტყვებმა ემილ ჩორანი გამახსენა. 

„მწიგნობარი კაცი... ვერ გახდება და არც უნდა გახდეს მნიშვნელოვანი პიროვნება.“

შეიძლება ეს ასეც უნდა იყოს, დიდი ხელოვანები, ისევე როგორც დიდი მეცნიერები, მითუმეტეს თავიანთ ეპოქაში "მნიშვნელოვანი ხალხი" არ არიან. მოდით, ვნახოთ ზუსტად რას ამბობს ლა ბრუიერი:

 L’homme de lettres ... ne peut être important, et il ne le veut point être.

როგორც ვხედავთ, ქართულ თარგმანში დამაბნევლადაა. ისეთი შთაბეჭდილება გვექმნება, თითქოს მწიგნობარი არ უნდა გახდეს (კარგი არ იქნება თუ გახდება) მნიშვნელოვანი პიროვნება. თუმცა, ლა ბრუიერი ამბობს, სიტყვასიტყვით: "მას არ უნდა (არ სურს) იყოს მნიშვნელოვანი (პიროვნება)".

ინგლისურად ეს ასეა: A man of letters ... is not a man of importance, and does not wish to be one.

A couple of light years ago

ახლა გეტყვით, რამ შემძრა ამ სიმღერაში, არა სიყვარულმა (მე არც ვიცი მათი ამბავი, როგორც ასეთი) არამედ უფრო სხვა რამემ. თვითონ ტექსტი გენიალურია, უბადლო და უებრო.

ახლა ორივე თითქმის მოხუცია, როგორც სხვა მოხუცები, გრძნობები გაცვეთილია (რომც არ იყოს, იგივე ეფექტი იქნებოდა, მაინც ამ სიტყვებს დავწერდი, ფაქტი გრძნობებისგან შორს არის). ორივე მოხუცია, ეს სიყვარული კი, ეს თავგადასავალი, უშორესია. შორს, სხვა სამყაროში, a couple of light years ago.

მარსელ პრუსტი კომბრეს მეორე ნაწილში ამბობს, რომ დაუბრუნდეს კომრეს სანახებს, გადაკვეთოს მისი ქუჩები, ისევ რომ შეძლოს იქ სეირნობა, სასწაულებრივ და ზებუნებრივ მიღმიერ სამყაროსთან კონტაქტი  იქნებოდა, იმაზე უფრო სასწაული ვიდრე ზღაპრებისა და მითების სამყაროსთან შეხვედრა.

 il me semble que pouvoir encore traverser la rue Saint-Hilaire, pouvoir louer une chambre rue de l’Oiseau — à la vieille hôtellerie de l’Oiseau Flesché, des soupiraux de laquelle montait une odeur de cuisine que s’élève encore par moments en moi aussi intermittente et aussi chaude — serait une entrée en contact avec l’Au-delà plus merveilleusement surnaturelle que de faire la connaissance de Golo et de causer avec Geneviève de Brabant.

თან ეს სურათები, რომელებიც ჩვენს არსს ვერ მოიხელთებენ, მაგრამ რომ იცი, რომ აი, ეს ასეთი იყო დაახლოებით, აი, მაშინ, ამ სურათებს უკან არსი იდგა. ის არსი, რომელიც თავად, ვისშიც ეს არსი იდგა, იმისთვისაც შორეულია. ეს თემატიკა მთლად პრუსტია.

A couple of light years ago
...
Where are you calling from?
...
Now you're telling me you're not nostalgic
Then give me another word for it
You who are so good with words

La Bruyère

"You who are so good with words"

უშნო ქალი

„უშნო ქალს თუ ვინმე შეიყვარებს, უთუოდ თავდავიწყებით და მგზნებარედ. რადგან ეს გრძნობა მიანიშნებს კაცის უცნაურ ახირებაზე, ანდა ქალის იდუმალებით მოცულ, უსაზღვრო ხიბლზე, რაიც სილამაზეზე უფრო ძლიერია.“

Si une laide se fait aimer, ce ne peut être qu’éperdument ; car il faut que ce soit ou par une étrange faiblesse de son amant, ou par de plus secrets et de plus invincibles charmes que ceux de la beauté.

When a plain-looking woman is loved, it is certain to be very passionately; for either her influence on her lover is irresistible, or she has some secret and more irresistible charms than those of beauty.

აი, ერთ-ერთი ის ფრაზა, რომელიც ადრეც ძალიან მომწონდა და ახლაც. მასში ჭეშმარიტებას ვხედავდი, ახლა უფრო მეტად ვხედავ. სტანდარტული სილამაზე ყოველთვის მალე ცვთება, ახლოდან თუ დააკვირდები - უმალვე. ის ვულგარული და აუტანელიც შეიძლება მოგეჩვენოს. ვინც გარეგნულ სილამაზეზე ამახვილებს ყურადღებას (მე ამაში ვგულისხმობ უფრო ისეთ სილამაზეს, რომელშიც ზედაპირულია, თორემ გარეგნულ სილამაზეშიც იდუმალი, ფაქიზი, დახვეწილი და შინაარსიანი ურთიერთმიმართება შეიძლება არსებობდეს სახის ნაკვთებს შორის, თვითონ სხეულში, სიარულში, მოძრაობაში, დგომაში), როდი ფიქრობს იმას, რომ რაც არ უნდა ლამაზ გარემოში ვცხოვრობდეთ, ჩვენი ამ სილამაზით აღფრთოვანება დროთა განმავლობაში ნელდება და ზოგჯერ საერთოდ ქრება კიდეც. ქალი ყოველთვის რაღაც სულიერი გამოძახილით უნდა გვიზიდავდეს და გვიპყრობდეს.

სიყვარულის სისუსტე

ლა ბრუერი წერს:
სიყვარული სისუსტეა; ხშირად კიდევ ერთი სისუსტეა მისგან განკურნება.

C’est faiblesse que d’aimer ; c’est souvent une autre faiblesse que de guérir.

It is a weakness to love; it is sometimes another weakness to attempt the cure of it.

ქართულ თარგმანში ასეა:

„სიყვარული სისუსტეა; უფრო მეტი სისუსტეა სიყვარულისგან განკურნება.“

მიუხედავად იმისა, რომ ქართული თარგმანი შორს არ არის აზრისგან, მაინც, ვფიქრობ, უნდა იყოს ისე, როგორც მე ვთარგმნე. ამის საფუძველს მაძლევს ისიც, რომ ინგლისურადაც ასეა და აგრეთვე, ისიც, რომ, როგორც უკვე ვიხილეთ, ლა ბრუერის თარგმანი ქართულად უფრო „გალამაზებულია.“ ვთარგმნოთ „უფრო მეტი სისუსტეა" იქნებოდა ერთ-ერთი ასეთი გალამაზება, თანაც გვერდზე გვრჩებოდა „ხშირად“.

საინტერესო ფრაზა

საინტერესო ფრაზა, რომელიც მე ყოველთვის სხვაგვარად მესმოდა ქართული თარგმანის გამო.

ვნახოთ ეს ფრაზა ფრანგულად:

Etre avec des gens qu’on aime, cela suffit ; rêver, leur parler, ne leur parler point, penser à eux, penser à des choses plus indifférentes, mais auprès d’eux, tout est égal.

როგორც ვხედავთ ფრანგულში არის სიტყვები „საყვარელი ადამიანები“ (იყო საყვარელი ადამიანების გვერდით).

ქართულად თარგმნილია ასე:

„ბედნიერებისათვის ისიც კმარა, იმყოფებოდე საყვარელ არსებასთან, ოცნებობდე, ესაუბრებოდე მას, კრინტსაც არ ძრავდე, ფიქრობდე მასზე, ფიქრობდე რაღაც-რაღაცაზე; ოღონდ იყო მის გვერდით და სხვა არაფერი გინდა.“

ვნახოთ ინგლისურიც:
To be in the company of those whom we love satisfies us; it does not signify whether we dream of them, speak or not speak to them, think of them or think of indifferent things, as long as we are near them.

როდესაც ქართულ თარგმანს კითხულობ, ისეთი შთაბეჭდილება გექმნება კითხულობ ადამიანზე, რომელიც ერთადერთ ადამიანზე, რომელიც გვიყვარს. აქ ნათლად არის მრავლობითი რიცხვი. თუნდაც მათში მეგობრები არ იგულისხმებოდეს, და იგულისხმებოდეს ადამიანები რომლებიც ერთდროულად უყვარს, შინაარსი იცვლება ორივე შემთხვევაში.

„პირველი სიყვარული“

ჩემი თარგმანი:

ნამდვილად მხოლოდ ერთადერთხელ გვიყვარს: პირველად; ყველა შემდგომი სიყვარული ნაკლებად თავისთავადია.

"ჭეშმარიტად მხოლოდ პირველად გვიყვარს. მომდევნო სიყვარული ნაკლებ უშუალოა.“

L’on n’aime bien qu’une seule fois : c’est la première ; les amours qui suivent sont moins involontaires.

We never love with all our heart and all our soul but once, and that is the first time-we love. Subsequent inclinations are less instinctive.

რა შეგვიძლია ვთქვათ თარგმანზე. ფრანგული involontaire ჩემი აზრით ჯობია ითარგმნოს, როგორც "თავითავადი" და არა როგორც „უშუალო“. რადგანაც, ფრაზაში იგულისხმება, რომ პირველი სიყვარული თავისთავად ხდება, ჩვენი ნების გარეშე. ბუნებრივად. ძალუმად. „უშუალო“ ამას არ გამოხატავს.

რაც შეეხება თვითონ ფრაზას. ასეთი იოლია მივხვდეთ, როდის გვიყვარს პირველად? აგრეთვე, ნამდვილი სიყვარული როგორ უნდა მივხვდეთ? რაც უფრო მეტ ტკივილს მოგვაყენებს სიყვარული? რაც უფრო განვიცდით? კი მაგრამ თუ წინა სიყვარულების გამო გულგატეხილი და სათუთი გამხდარა ადამიანი, მაშინ „საშუალო“ სიყვარულმაც კი შეიძლება ძირს დაანარცხოს. როგორც გადაღლილი სპორტსმენი შეიძლება დამარცხდეს შედარებით სუსტ მეტოქესთან. ხოდა, ჯერ ერთი რთულია მივხვდეთ, როდის გვიყვარს ნამდვილად, აგრეთვე, როდის გვიყვარს პირველად. ისე პრუსტი იძახის, რომ დანარჩენი სიყვარული პირველი სიყვარულის გამეორებააო. მამარდაშვილი იძახოდა, პრუსტის რომანში დედის სიყვარული, რითაც იწყება ბავშვი მარსელის შესახებ თხრობა პირველ ტომში, არის ის სიყვარულის სახე, რაზეც ყველა დანარჩენ სიყვარულს აგებს რომანის პერსონაჟიო.

თუმცა, დიახ, რაღაც მხრივ, ჩვენ ვხვდებით ხოლმე როდის გვიყვარდა ნამდვილად. რომ მხოლოდ ტკივილით ვერ მივხვდებით, რომ შეიძლება, ჰოი საოცრებავ, ახლა უცნაური რამ უნდა ვთქვა ძალიან, საერთოდ არ გეტკინოს. შეიძლება, დიდი კატაკლიზმები გამოიწვიოს ქალმა, რომელიც არც გვიყვარს.