May my thoughts, my writing, and my reading be along these lines

Now you want me to leave the festival, and I do so full of gratitude for the fact that you found me worthy to share the celebration with you, see your works, and understand your governance.’ May my thoughts, my writing, and my reading be along these lines when death overtakes me!

Talking about self-sufficiency, eh? On the need of proving oneself

 Compared to Aurelius there is something stinky and untasteful in unpoetic Epictetus. I’m waiting for the moment of abandoning it.

As for the quote, one remembers freedom-lover Sancho, who doesn’t need to prove himself.

And if someone comes up to you and says, ‘We were talking about who was the best philosopher, and one of our group said that the only true philosopher was you’ your soul expands a hundredfold. But if another member of the group said about you, ‘What nonsense! There’s no point in listening to him. What does he know? He’s got the basics, but nothing more than that,’ it drives you crazy. You turn pale and blurt out, ‘I’ll show him who I am! I’ll show him I’m a great philosopher!’ But that’s exactly the kind of behavior that shows what a man is, so why try to prove yourself in any other way? Don’t you remember how Diogenes identified a certain sophist like that, by pointing at him with his middle finger, and then, when the man had a fit, Diogenes said, ‘That’s the fellow. I’ve shown him to you.’ 

Proust and Nietzsche and Dostoevsky and me

 How often we sacrifice the fulfilment of a possible happiness to our impatience for an immediate pleasure!

Que de bonheurs possibles dont on sacrifie ainsi la réalisation à l’impatience d’un plaisir immédiat ! 

რამდენჯერ ყოფილა, რომ შესაძლო ბედნიერება მყისიერი სიამოვნებისათვის შეგვიწირავს ჩვენივე სულმოკლეობით!

Technically Proust is right. But he knew and Nietzsche knew and maybe even Dostoevsky that one cannot calculate, that structurally human being is an entity of plethora of undercurrents and underground impulses. If you swim against them they will bring havoc on you and if you do you might end up in unknown lands which are surrounded by still more powerful currents and blown upon by still more powerful storms. You must be stronger than yourself and stronger than others (dwelling in you). 

Epictetus on travelling

 ‘When shall I see Athens again and the Acropolis?’ You poor thing, aren’t you content with what you see every day? Is there anything better or greater for you to see than the sun, the moon, the stars, the whole earth, the sea? If you understand the governor of the universe and carry him around with you, why do you still long for blocks of stone and a prettified rock?

I would add that wherever we go we find ourselves. Proust says that true journey would be to have new eyes.

Epictetus on illusions

 After all, what difference does it make what it is that a person is subject to and dependent on? If you mourn the loss of a gymnasium or some such haunt, with its shady colonnades and youthful companions, are you any better than a man who sheds tears over a girlfriend? Someone else is upset because he won’t in the future be drinking water from Dirce’s Spring—but is the water of the Marcian aqueduct worse than Dirce’s?

Epictetus on imagination

 

And then, because of our lack of training, we’re constantly compounding our problems and making them out to be greater than they really are. For instance, when I’m on board a ship, I peer down into the depths, or I look at the sea all around me, with no land in sight, and I become unsettled and imagine myself swallowing all that water if the ship goes down. It doesn’t occur to me that three pints is all it takes. What is it that’s disturbing me? The sea? No, my judgment.

Epictetus and Schopenhauer

 “Our situation is like what you find at a festival. Cattle and oxen are driven there to be sold, and while most people are there to buy or sell, there are a few who go as spectators, to see how the festival is conducted and why [...] But there area few who attend the festival as people who just love to observe. ‘What in fact is the world? Who is directing it? No one? [...] What sort of a being is this director? How does he direct it? And we who are his creatures—who are we and for what purpose did he create us? Do we have some connection and relationship with our creator or not?’

But you are not a philosopher.

Stoics and Nietzsche

 One of the reasons I returned to Nietzsche was something like this quote:

Very few of us are clearly aware of the fact that when we adopt the standpoint of aspiration, when we say ‘it should be thus’, or even ‘it should have been thus’, we commit ourselves to a condemnation of the whole course of events. For nothing in it is entirely isolated: the least thing has a bearing on the whole; the whole structure of the future arises out of your petty wrongs; when the least thing is met with critique, the whole is condemned.

The reason is that I thought more or less similarly.

Now, there is no obvious or even inherent link to this quote of Epictetus and that's not why I mentioned stoics, but I've just come across to this:

The Iliad consists of nothing but people’s impressions and their use of impressions. Abducting Menelaus’s wife seemed a good idea to Paris, and going away with Paris seemed a good idea to Helen. So if an impression had led Menelaus to feel that he was better off without such an unfaithful wife, what would have happened? We’d have lost not only the Iliad but the Odyssey as well!”

And I say: What if instead of going to Troy he had gone to Paris?

Do you think through?

Once you’ve taken all this into consideration, go and compete if you still want to. If you don’t, your behavior will be comparable to that of children, who at one moment pretend they’re wrestlers and at another gladiators, then they’re blowing trumpets, and then they’re actors in a play. That’s what you’re like as well: at one moment an athlete, at the next a gladiator, then an orator, then a philosopher— without committing yourself wholeheartedly to anything. Like an ape, you imitate every passing thing you see, and one thing after another attracts you. You don’t think through any of your projects or look at them in the round; you act without purpose and without really wanting anything.

Here Epictetus is more poetic, a rare case. It is not that we don't know what he says, but we don't think through. Likewise the narrator of Proust lives his frivolous life without ever beginning his true life of vocation. Even if you don’t have any vocation or just act “without purpose”, still you must think through your every action unless you want to be a plaything of …

მარსელ პრუსტის ქართული თარგმანები

ცხადია, პრუსტის თარგმნა იმიტომ დავიწყე, რომ თარგმნილი არ იყო. გავაგრძელე, რადგან არ ვიზიარებდი იმ მსოფლმხედვასა და მიდგომას, რომლითაც თარგმნიდნენ. ახლა უკვე თავისუფლად შემიძლია ვთქვა ეს, რადგან თუ ამ წერილს პრუსტის მთარგმნელები ან მათი გულშემატკივრები კითხულობთ, გაითვალისწინეთ, რომ თქვენი თარგმანები მოიწონეს მათ, ვისი აზრიც უფრო მნიშვნელოვანია, გამომცემლებმა, ჩემი კი, რამდენიმე ისეთმა გამომცემლობამ არ მოიწონა, რომლებსაც სახსრების პრობლემა არ აქვს. მაგრამ, იხტიბარს არც მე გავიტეხ. თვითონ პრუსტის რომანს იწუნებდნენ და მსოფლიოს საუკეთესო რომანისტმა პირველი ტომი საკუთარი ხარჯით გამოსცა. ეგეც არ იყოს, ჩემი თარგმანი შეიძლება მოიწონოს მან, ვისი აზრიც არანაკლებ მნიშვნელოვანია, მკითხველმა. ნებისმიერ შემთხვევაში, ჩემი თავდაჯერება, გარკვეულწილად, შეირყა. ხელი ჩავიქნიე თქვენზეც, გამომცემლებო, და თქვენზეც, მკითხველო. აღარ ვაპირებ, თავი მოგაწონოთ. აღარ მაინტერესებთ. პრინციპში, არც არასდროს უნდა გაინტერესებდეს. შენ უნდა თარგმნო ისე, როგორც სწორად მიგაჩნია და თუ ეს მთარგმნელობითი სკოლის ელიტას ან მკითხველს არ მოეწონება, ეს მისი საქმეა. თუ ჩემს არგუმენტებს გაიზიარებთ, მაშინ, ჩემი შემოთავაზება იქნება, რომ მისწეროთ გამომცემლობებს, რომლებსაც საჭიროდ ჩათვლით, რომ მოგწონთ ეს თარგმანი და გსურთ წიგნად იხილოთ, რადგან ზოგიერთ გამომცემლობას მოსწონს, მაგრამ ფიქრობს, რომ პრუსტს მკითხველი არ ეყოლება, ხოლო ზოგიერთს არ მოსწონს და თქვენი შეხედულება მტკიცებულება იქნება მისი ღირსებებისა. გარდა ამისა, რაც თარგმნილია, სხვადასხვა მთარგმნელების მიერაა თარგმნილი, სხვადასხვა ენით. ჩემი აზრით, ერთი მთარგმნელი უმჯობესია, რომ მკითხველი არ დაიბნეს, არა მხოლოდ სტილის გამო, არამედ განსხვავებული მთარგმნელები განსხვავებულ სიტყვებს იყენებენ ერთი და იმავე რამის აღსანიშნად და მკითხველი ზოგჯერ ვეღარ გაიხსენებს წინა ტომებში წაკითხულს. აი, არგუმენტები, რომელთა გამოც არსებული თარგმანები დავიწუნე (პირველ ტომს მადლენის ეპიზოდამდე გადავხედე, მეორე ტომი არც გადამიშლია, სათაურის გამო):

მადლენის ეპიზოდის დასაწყისში:

Il y a beaucoup de hasard en tout ceci, et un second hasard, celui de notre mort, souvent ne nous permet pas d’attendre longtemps les faveurs du premier.

 (აქ იგულისხმება, „ვიპოვით თუ არა", „შევხვდებით თუ არა“ ჩვენი ცხოვრების გადამწყვეტ ადამიანს, გადამწყვეტ წუთს): 

„ამ ყველაფერში ბევრია შემთხვევითობა, და მეორენაირი შემთხვევითობა, რასაც ჩვენი სიკვდილი ჰქვია, ხშირად არც უშვებს, დიდხანს ველოდოთ პირველის წყალობას.“ 

ერთი სიტყვით, როგორც რილკე იტყოდა: "ო, უფალო, მიეცი ყოველს საკუთარი სიკვდილი" "O Herr, gib jedem seinen eignen Tod".  ან როგორც თვითონ პრუსტი ამბობს ერთგან J'entends par là la mort particulière, la mort envoyée par le destin. პრუსტი ლაპარაკობს კონკრეტულ სიკვდილზე, il y en a presque autant que de personnes,  „სიკვდილი თითქმის იმდენია, რამდენიც ადამიანი“.

არავის მოსვლია თავში აზრად, (თუ არ ჩავთვლით ლიუბიმოვს, რომელიც სხვაგანაც ზედაპირულად უდგება პრუსტს) სიტყვა „ჩვენი“ ამოეგდო წინადადებიდან, არც ერთ ინგლისელ-ამერიკელს that of our own death, არცერთ გერმანელს, იგივე ითქმის ახალ რუსულ თარგმანზეც.  აგრეთვე ესპანურზეც: En este entra el azar por mucho, y un segundo azar, el de nuestra muerte, ... ე.ი. არავის. უფრო მეტიც, ვთქვათ და სულ ყველას ამოეგდო, ჩვენ უნდა დაგვეტოვებინა „ჩვენი“, ვინაიდან პრუსტი ჩვენს სიკვდილზე ამახვილებს ყურადღებას (რათა უშუალოდ ვიგრძნოთ ჩვენი სიცოცხლის უნიკალურობა და ფასი) და არა ზოგად, აბსტრაქტულ სიკვდილზე. ამის წამკითხველი მესიე ბლანშო ხელმეორედ მოკვდებოდა, რომელმაც მთელი წიგნი დაწერა ამ სიტყვაზე. ჩვენ ყველას ჩვენი სიკვდილი გვაქვს და არა ზოგადად სიკვდილი და პრუსტი ამ ჩვენს სიკვდილზე ლაპარაკობს. აგრეთვე, ყურადღება მიაქციეთ, რომანი პირველ პირშია დაწერილი, და ხშირად ჟღერს ასევე სიტყვა "ჩვენი", რათა ავტორი მკითხველთან მივიდეს. უთხრას, რომ ეს გამოცდილება მისიცაა, სწორედ ამის გამოა, რომ რომანის მთავარ გმირს სახელი არ ჰქვია, სახელი არ ჰქვია არც მამას, არც დედას.

2. სადღაც მესამე გვერდზე პრუსტი წერს:

Un homme qui dort tient en cercle autour de lui le fil des heures, l’ordre des années et des mondes.

ქართულ თარგმანში ისეა გამოყვანილი, თითქოს ობობას ქსელში გაბმული ინერტული მსხვერპლი იყოს.

მე ასე მაქვს ნათარგმნი:

მძინარე ადამიანი სარტყელად იკრებს საათების მსვლელობას, წლებისა და სამყაროების წესრიგს.

აი, რას წერს ყმაწვილი მარსელი მოთხრობაში "გლავკოსი" „Je suis le centre des choses" - მე საგნების (საგანთა, ყოვლის, სამყაროს) ცენტრი ვარ. ამაზე ტადიე გვეუბნება: ეს კომბრეს პირველი გვერდების მძინარე ადამიანია, გადაჯაჭვული სამყაროები რომ უპყრია ხელთ - c'est l'homme qui dort, du début de "Combray", qui tient enchaînés les mondes. 

3.

ჩვენ ვთქვით, რომ მძინარე ადამიანს "ხელთ უპყრია" თავისი სამყარო, მაგრამ ის შეიძლება "გაუსხლტეს" კიდეც.

Mais il suffisait que, dans mon lit même, mon sommeil fût profond et détendît entièrement mon esprit ; alors celui-ci lâchait le plan du lieu où je m’étais endormi, et quand je m’éveillais au milieu de la nuit, comme j’ignorais où je me trouvais, je ne savais même pas au premier instant qui j’étais ; j’avais seulement dans sa simplicité première le sentiment de l’existence comme il peut frémir au fond d’un animal ; j’étais plus dénué que l’homme des cavernes

მაგრამ საკმარისი იყო, თუნდაც ჩემს საწოლში, ღრმად მძინებოდა და გონება სრულად მოდუნებულიყო, მაშინ ამ უკანასკნელს უსხლტებოდა იმ ადგილის რუკა, სადაც დავიძინე და როცა შუაღამით გამოვიღვიძებდი, ვინაიდან ვერ ვხვდებოდი, სად ვიყავი, პირველ წამს ისიც კი არ ვიცოდი, ვინ ვიყავი; მხოლოდ არსებობის შეგრძნება მქონდა, რომელიც  პირველსაწყისი სიმარტივით შეიძლება ცხოველის სიღრმეში იძვროდეს. გამოქვაბულის ადამიანზე უფრო მიუსაფარი ვიყავი

ჟორჟ პულეს წიგნს ვკითხულობდი, ხოდა იქ ასეთ რამეს ამბობს:

Qui est-il? Il ne le sait plus, et il ne le sai plus, parce qu’il a perdu le moyen de relier le lieu et le moment ...

"ვინ არის ის? უკვე აღარ იცის, და აღარ იცის იმიტომ, რომ მას უკვე აღარ ძალუძს (დაკარგა საშუალება - ფრანგულში ზმნა "დაკარგვა", რომელიც რომანის სათაურში ჟღერს) დააკავშიროს ადგილი და წუთი, რომელშიც ის ცხოვრობს, მისი ცხოვრების სხვა ადგილებთან და წუთებთან.

მაშასადამე, მთხრობელმა (წიგნში) არ იცის ვინ არის, რადგან, არ იცის სად არის.

მადლენის ეპიზოდის ბოლოს, როდესაც ჩვენი პერსონაჟი ჩაიში დამბალ მადლენის ნამცხვარს შეჭამს მთელი ქალაქი (მისი ბავშვობის დღეები) ამოვა ჩაის ფინჯნიდან. ეს იმ დროინდელი სულის გაცოცხლებაა, ან სულის ნაწილის, იმ არსების, რომელიც თვითონ იყო. მოგონებები, თვითონ ამ ადამიანშია, ვინც ფინჯანში მადლენის ნამცხვარი ჩაალბო. თვითონ ეს ადამიანია ფინჯანი, ჭურჭელი, სადაც სულია მოთავსებული, არაერთი სული, თავისი და სხვისი! ის "სულდგმულია"!

როდესაც მე ეს ასე ვთარგმნე, შემდეგ წავიკითხე, რომ მამარდაშვილი, (ლექციები პრუსტზე, 1996, გვ. 339. წიგნი რუსულადაა.) ოღონდ სხვა კონტექსტში, ფინჯანზე და ჯინზე ლაპარაკობს! რა უნდა ამოვიდეს ფინჯნიდან, თუ არა ჯინიო! ეს ჩემთვის გასაოცარი აღმოჩენა იყო! მაშ ასე, როგორც მამარდაშვილი ამბობს:

რა უნდა ქნან სულებმა, რომლებიც გამომწყვდეულნი არიან ფინჯანში თუ რაცაა? უნდა ამოვიდნენ იქიდან როგორც ჯინი. (სხვათა შორის, იქვე პრუსტი ლაპარაკობს ადამიანებზე, რომლებიც დავკარგეთ, მაგრამ ქართულ თარგამნში ეს ადამიანები "გარდაცვლილები" ხდებიან. გავიხსენოთ, რომ რომანს ჰქვია დაკარგული დროის ძიებაში, რომანი არის ასევე "პოვნაზე").

მართლაც, სენტ-ბიოვში პრუსტი „აღდგომაზე“, რაღაც ჯადოსნურ ხელშეკრულებაზე, პაქტზე ლაპარაკობს, რომ ამის წყალობით შეიძლებოდა გაეცოცხლებინა რაღაც წუთები, საათები.:

... auquel la résurrection était liée, en vertu d’un pacte magique que je ne savais pas

აღდგომაში ა რას ნიშნავს? ა ნიშნავს ქვემოდან ზემოთ მოძრაობას. სწორად ამიტომ ვთარგმნე მე, ამოვიდა ჩაის ფინჯნიდან-მეთქი.

საგულისხმოა, რომ მადლენის ეპიზოდის დასაწყისში პრუსტი ასეთ რამეს ამბობს:
მეტად გონივრულად მიმაჩნია კელტური რწმენა, რომ მათი სულები, ვინც დავკარგეთ, გამომწყვდეულნი არიან დაბალ საფეხურზე მდგომ რომელიღაც არსებაში, ცხოველში, მცენარეში, უსულო საგანში, არსებითად დაკარგულნი ჩვენთვის იმ დღემდე, რომელიც ბევრისათვის საერთოდაც არ დგება, როცა იმ ხის გვერდით აღმოვჩნდებით, იმ საგნის მფლობელნი გავხდებით, რომელიც მათი საპყრობილეა. შემდეგ ისინი ათრთოლდებიან, გვეძახიან, და როგორც კი მათ ვიცნობთ, ჯადო მოხსნილია - სიკვდილს სძლიეს და ბრუნდებიან, რათა ჩვენთან ერთად იცოცხლონ.

სხვათა შორის გერმანელებს რა სიტყვა უწერიათ?! aufgestiegen aus -  aufsteigen! ანუ ამოსვლა. გადავამოწმე ადრინდელი გერმანული თარგმანი და იქაც ეს სიტყვაა, ოღონდ ასე: stiegen ... და სულ სულ ბოლოში, ანუ კომბრეს პირველი ნაწილის დასასრულს ... aus meiner Tasse Tee auf. 

გოეთე როგორ იწყებს ფაუსტის Zueignung-ს? ან ვისზე ან რაზე ლაპარაკობს? გარდასულ დღეთა ხატებებზე, ჩრდილებად გადაქცეულ საყვარელ არსებებზე, მართლაც კომბრე ხომ მთლად ჩრდილების სამყაროა, ყველაფერი დავიწყებულია. ის ბედნიერი დღეები კომბრეს ბავშვობისა. 

Ihr bringt mit euch die Bilder froher Tage,

Und manche liebe Schatten steigen auf;  

რომ შევაჯამოთ, ყავის რეკლამებში ხომ გინახიათ როგორ ამოდის ორთქლი ფინჯნიდან (სხვათა შორის ბერძნებს სულზე დაახლოებით ასეთი წარმოდგენა ჰქონდათ) ან მულტფილმიდან ხომ გახსოვთ კადრი, ჯინი როგორ ამოდის დამწყვდეული. დიახ ის ამოდის, კი არ გადმოაბიჯებს, ან გადმოდის ან გადმოიღვრება. არა. ამოდის. ბიბლიოთეკაში მივედი და სპეციალურად გამოვიწერე წიგნი, რომ მენახა, ქართულ „ათას ერთ ღამეში“ როგორ იყო ეს ნათარგმნი. ჩემი ვარაუდი გამართლდა, ათას ერთი ღამის ქართულ თარგმანშიც ეწერა სიტყვა, „ა მ ო ვ ი დ ა“. თქვენ შეიძლება იკითხოთ, კი მაგრამ, ეს ათას ერთი ღამე რაღა შუაშიაო, იმ შუაშია, რომ პრუსტმა ფინჯნიდან ქალაქის გადმოსვლა გააიგივა მასში გამომწყვდეული სულის, საკუთარი თავის, საკუთარი წარსულის გაცოცხლებასთან. 

პატარა მარსელს წაკითხული უნდა ჰქონოდა Antoine Galland-ის თარგმანი, და სწორედ ეს თარგმანი, რადგან მანამდე სხვა ფრანგული თარგმანი არც იყო, და აი ამ თარგმანში ასეა: "il en sortit...",ხოლო პრუსტის წიგნში "est sorti ... de ma tasse". როგორც ვხედავთ ზმნა ერთი და იგივეა, და ეს შემთხვევითი არაა. რომელიც შეიძლება ითარგმნოს მრავალნაირად, მითუმეტეს კონტექსტის გათვალისწინებით, დატოვება, გამოსვლა, გასვლა, ... და რაც მთავარია, ამოსვლა. ამით არ მთავრდება ლექსიკის იგივეობა ან აზრობრივი იგივეობა.

 ათას ერთ ღამეშია: Lorsque la fumée fut toute hors du vase, elle se réunit et devint un corps solide, dont il se forma un génie deux fois aussi haut que le plus grand de tous les géans. 

ხოლო პრუსტთან გვაქ: tout cela que prend forme et solidité.

 

მადლენის ეპიზოდშივე: 

Tout cela était en réalité mort pour moi. Mort à jamais ? C’était possible. 

„ყველაფერი ეს სინამდვილეში მკვდარი იყო ჩემთვის. მკვდარი სამუდამოდ? შესაძლოა.“ 

როგორც მახსოვს სამივე რუსი მთარგმნელი ირჩევს ზმნას (მოკვდა), მაშასადამე plus-que-parfait. თუმცა, დრო უნდა იყოს imparfait. შესაძლოა იმიტომ, რომ ისინი სხვაგვარად ვერ იტყოდნენ? ყველა სხვა ენაში, წერია მკვდარი, ინგ. To me it was in reality all dead. Permanently dead? Very possibly. ესპ.  En realidad, aquello estaba muerto para mí.  ¿Por siempre, muerto por siempre? Era posible. გერმანულადაც იგივე,  Alles das war in Wirklichkeit tot für mich. Tot für immer? Vielleicht. ჩემს ფრანგ მეგობრებს ვკითხე, ყველამ თქვა, რომ ასეაო.

თან უყურეთ, როდესაც რომანში შემდგომ ბერგოტის სიკვდილზე ლაპარაკობს, პრუსტი ამბობს: Il était mort. Mort à jamais ? Qui peut le dire ? იგივე სიტყვებია. როგორ თარგმნა აქ ლიუბიმოვმა? განსხვავებით მადლენის ეპიზოდისგან: მკვდარი.

ჩემს სიტყვებს ასევე ადასტურებს ეს ფრაზები სენტ-ბიოვიდან. მწერალი ერთთავად მკვდარ საათებზე, მკვდარ დღეებზე ლაპარაკობს. ჯერ მხოლოდ „სენტ-ბიოვის წინააღმდეგ“ შესავალში:

Il y avait grande chance pour qu’ils restent à jamais morts pour moi. Leur résurrection a tenu, comme toutes les résurrections, à un simple hasard. 

chaque heure de notre vie, aussitôt morte, s’incarne et se cache en quelque objet matériel

les heures mortes 

De même bien des journées de Venise que l’intelligence n’avait pu me rendre étaient mortes pour moi

აქ ლაპარაკია არა მოვლენაზე, არამედ მდგომარეობაზე. ეს ყველაფერი, მთელი ეს წარსული იყო მკვდარი, და არა მოკვდა. რადგანაც მთელი რომანი „დაკარგულ დროზეა“ (მდომარეობა), დაკარგულ სამოთხეზე (მათ შორის, დაკარგულ სამოთხეში იგულისხმება კომბრე, როგორც ბავშვობა, როგორც წარსული) ეს ყველაფერი კი არ მოკვდა, როგორც ერთი კონკრეტული მოვლენა, და მეტი არაფერი, არა, ეს ყველაფერი არის მკვდარი სანამ არ გავაცოცხლებთ. ეს არის მდგომარეობა, რომელიც გრძელდება. მთელი რომანის განმავლობაში. გრძელდებოდა, სანამ მადლენით გაჯერებული ყლუპი არ მოსვა მარსელმა. ის, რომ ეს ასეა, ადასტურებს ამ წინადადების შემდგომი პარაგრაფი: Délivrées par nous, elles ont vaincu la mort et reviennent vivre avec nous. - … მათ სძლიეს სიკვდილს და ჩვენთან ერთად უბრუნდებიან სიცოცხლეს.

A l’ombre des jeunes filles en fleurs  სიტყვასიტყვით ეს არის „აყვავებული (ახალგაზრდა) ქალიშვილების ჩრდილში“, თუმცა შეიძლება ითარგმნოს როგორც "ახლად გაფურჩქნილი ქალიშვილების ჩრდილში" en fleurs - ნიშნავს გაყვავებული, აყვავებული, in bloom, მართლაც, ინგლისურად თარგმანი In the shadow of young girls in flower. წინა ინგლისური თარგმანი უფრო ხატოვანი იყო, მაშასადამე, არაზუსტი, Within a budding grove, რაც შეცვალეს, რადგან ნიშნავდა „დაკვირტულ-შეკოკრილ ტყეში“. არცერთ თარგმანში „ყვავილი“, „ყვავილობა“ დაკარგული არაა. მხოლოდ ქართულში.

ერთი ჩემი ნაცნობი პრუსტზე მუშაობს, ხოდა აი ასეთ რამეს წერს:

The girls’ importance is underscored by the literal title of the second volume… in French it reads “In the Shadow of Girls in Blossom.” The implied botanical metaphor signif ies rather ironically how the narrator views his meeting the girl-f lowers: he is drawn to them like a bee to sweet nectar [როგორც მახსოვს, პრუსტს ეს არსად არ უთქვამს. მსგავს რამეს ამბობს მხოლოდ მ-ელ სტერმარიაზე საუბრისას, ვინც ალბერტინას მეგობარი არაა]. Proust’s ironic use of biology points up an ongoing aspect of the narrator’s education, for as he meets Andre, Albertine, and their friends, the blossoming girls act on the narrator by drawing him in one direction and then another. Whatever be the poetic states the boy may project upon them, biology is never excluded as a prime mover in Proust’s universe.

მეჩვენებოდა, რომ ნამდვილად მხოლოდ მაშინ შევძლებდი მის [მ-ელ სტერმარიას] დაუფლებას, როცა ჩემი ფეხით მოვივლიდი ამ ადგილებს, სადაც ის ამდენი მოგონებით იყო გარშემორტყმული - საბურველით, რომლის ჩამოფხრეწაც ასე ეწადა ჩემს სურვილს და რომელიც ერთ-ერთია იმ საბურველთაგან, ბუნება ქალსა და ზოგიერთთა შორის რომ ჩამოაფარებს ხოლმე (იმავე განზრახვით, რომლითაც ის ყველასთვის გამრავლების აქტს მათსა და ყველაზე უფრო ცხოველ სიამოვნებას შორის ათავსებს, ხოლო მწერებში, სანამ ნექტარამდე მიაღწევს - ყვავილის მტვერს, რომელიც თან უნდა წაიღონ), იმისთვის რომ, ამგვარად უფრო სრული დაუფლების ილუზიით, აიძულოს ისინი, პირველ რიგში ის პეიზაჟები ჩაიგდონ ხელში, რომელთა გარემოცვაში ქალი ცხოვრობს და რომლებიც, თუმცაღა კიდევ უფრო გამოსადეგნი წარმოსახვისთვის, ვიდრე თავად სხეულებრივი სიამოვნება, მაინც არ იქნებოდა საკმარისი სიამოვნების გარეშე მათ მისაზიდად.

 

და ამგვარად, ვინაიდან მოლოდინი სიამოვნებისა, რომელსაც ახალ ქალიშვილში ვიპოვიდი, სხვა ქალიშვილისაგან მოდიოდა, ვისი მეშვეობითაც ის გავიცანი, უკანასკნელი ქალიშვილი ვარდის იმ სახეობას მიაგავდა, მეორე ჯიშის ვარდისგან რომ იღებენ. და როდესაც ერთი გვირგვინიდან მეორეზე გადავდიოდი ყვავილების ამ ჯაჭვზე, ახალი სიამოვნების წადილი მაბრუნებდა იმასთან, რომლითაც დავიწყე და სხვების აღმოჩენას ვუმადლოდი,  გამსჭვალული მადლიერებით, რასაც თან ერთვოდა როგორც სურვილი, ისე ახალი იმედი. მალე მთელ დღეებს ამ ქალიშვილებთან ერთად ვატარებდი.

ვაი, რომ! სულ ახალგამონასკვილ ყვავილშიც კი შესაძლებელია გავარჩიოთ შეუმჩნეველი წერტილები, რომლებიც გაწაფულ გონებას უკვე უხატავენ იმას, რაც მომავალში გაყვავილებული ხორცის გამოშრობითა [დააჭკნობს რაც ყვავილს ჰგავდა] და ნაყოფის გამოსხმის შედეგად უცვლელ ფორმად გადაიქცევა

 

„მეწვიეთ, გაუწიეთ კომპანიონობა თქვენს მოხუც მეგობარს, - მითხრა მან. - როგორც თაიგული, მოგზაური რომ გვიგზავნის ქვეყნიდან, სადაც აღარ დავბრუნდებით, ნება მიბოძეთ, თქვენი ყმაწვილობის შორეთიდან მოტანილი გაზაფხულის ის ყვავილები დავყნოსო, რომელთა შორისაც ერთ დროს მეც გამივლია. (კომბრე)

 

ზოგადად ახალგაზრდობა ადამიანთა (პოეტურ) წარმოდგენაში ყვავილობის ხანას უკავშირდება. The flower of youth, though it is the best of life… the greater part of life is a wilting away. (Leopardi)

 

ეგეც არ იყოს, როდესაც დასვენებისა და საზოგადოებაში ყოფნის შუალედები დამჭირდებოდა, ვგრძნობდი, ინტელექტუალურ საუბრებზე უფრო, რომლებიც მაღალი წრის ხალხს მწერლებისთვის სასარგებლო ჰგონია, აყვავებულ ქალიშვილებთან მსუბუქი სასიყვარულო თავგადასავლები რჩეული საკვები იქნებოდა, რომელსაც საჭიროების შემთხვევაში მივაწვდიდი ჩემს წარმოსახვას იმ ცნობილი ცხენის მსგავსად, მხოლოდ ვარდებით რომ კვებავდნენ. (ნაპოვნი დრო)

პრუსტი პრუსტად და en fleurs, ასე მარტივი და ყოველდღიური სიტყვები, რანაირად უნდა იქცეს „შეღერებულად“, სიტყვად, რომელიც ქართულ ენაზე მოსაუბრე ადამიანთა უდიდეს უმრავლესობას არასდროს არ წაუკითხავს, გაგონებაზე ხომ ლაპარაკი ზედმეტია.

როდესაც ლაპარაკობდა ალბერტინას ლოყებს ვუყურებდი და ვფიქრობდი,  ნეტავ როგორი უნდა ყოფილიყო მათი სურნელი, გემო: იმ დღეს, ის ისეთი ქორფა აღარ იყო, მაგრამ პრიალა და გადატკეცილი, როგორც ერთგვაროვანი ვარდისფერი, იისფერ-რძისფერად შეფერილი, როგორც ცვილივით მბზინვარე ზოგიერთი ვარდი. მისი ლოყებისადმი ძლიერი ლტოლვა ვიგრძენი, როგორც ზოგჯერ რაიმე ყვავილი მიგვიზიდავს ხოლმე.

 

„შეღერებული“ სრულიად შეუფერებელია. ის უფრო „ტანის აყრას“ გულისხმობს და როგორც განმარტებითი ლექსიკონი ამბობს, „შეღერებული“ მიემართება როგორც ყმაწვილკაცს, ისე ყმაწვილქალს, რადგან ტანი ერთმაც შეიძლება აიყაროს, და მეორემაც. გაგახსენებ, რომ შეღერებული მოდის „ღეროდან“. თავისთავად „ღერო“ მიმზიდველი არაა. ყოველ შემთხვევაში, ამ მთხრობელისთვის. მაშასადამე, არა მხოლოდ ის არაა, რამაც უნდა მიიზიდოს, არამედ არც ის, რაც უნდა მოსწყვიტოს (დეფლორაცია - ამაზე შემდგომ ტომებში საუბრობს), ყვავილი.

იმავდროულად, (გ)აყვავებული ქალიშვილები შეიძლება ვაგნერის „ყვავილა ქალიშვილებზეც“ იყოს ალუზია. მაშასადამე, არა მხოლოდ ყვავილებით მიზიდული ნესტრიანი ფუტკრის მეტაფორა იკარგება, არამედ ხელოვნების კიდევ ერთ ნაწარმოებზე გადაძახილი.

 

ვაგნერთან ალუზიის დაკარგვას კაცი აიტანდა, მაგრამ არა მწერლის შინაგანი ხედვისას. მას კი ყველგან ყვავილები ელანდება. ერთგან, მეექვსე ტომში, ამბობს

„ვუყურებდი ქალიშვილებს, რომლებითაც ეს ლამაზი დღე ყვაოდა, უთვალავ ყვავილს,“

იმავე ტომში:

ვიცოდი, რომ იმათი ახალგაზრდობა, რომლებსაც მე ვიცნობდი, მხოლოდ ჩემს მგზნებარე მოგონებებში არსებობდა, და რომ, რაც არ უნდა მდომოდა მათი მიწვდომა, როდესაც მეხსიერება მათ წარმომიდგენდა, თვითონ ისინი არ უნდა მომეკრიფა, თუ ნამდვილად მინდოდა წლის ახალგაზრდობისა და ყვავილის მოსავალი ამეღო.[დეფლორაცია]

 

მეხუთე ტომში:

პარიზში ჩემი ბუხრის კუთხეში ჩამომჯდარი ალბერტინას ხიბლში ჯერ კიდევ ცოცხლობდა სურვილი, რომელიც ამაყმა და ყვავილოვანმა პროცესიამ აღმიძრა,

 

ისინი უკვე ჩემს ახირებებს ემორჩილებოდნენ და უბრალოდ მოყვავილე ქალიშვილები გახდნენ და პატარათი როდი მეამაყებოდა, რომ მოვწყვიტე და ყველასგან გადავმალე მათგან უმშვენიერესი ვარდი.[დეფლორაციის უფრო თვალსაჩინო მაგალითი]

 

ჩემი სიამოვნება, რომ ალბერტინა სახლში მყოლოდა, ბევრად უფრო ნაკლებად იყო სიამოვნება, როგორც ასეთი, ვიდრე განცდა, რომელსაც ის ფაქტი მანიჭებდა, რომ მთელ სამყაროს მოვაშორე, სადაც ნებისმიერს შეეძლო მისით ესიამოვნა, როცა მისი ჯერი მოვიდოდა, რომ ეს ყვავილა გოგონა, ვინც, დიდ სიამოვნებას არ მანიჭებდა, სხვებს ვეღარ ასიამოვნებდა. პატივმოყვარეობა, დიდება გულგრილს დამტოვებდა. მითუმეტეს უცხო იყო ჩემთვის სიძულვილი. თუმცაღა ხორციელი სიყვარული მაინც მრავალ მეტოქეზე გამარჯვება გახლდათ ჩემთვის. არ დავიღლები გამეორებით, რომ ჩემთვის ეს უპირველეს ყოვლისა დამშვიდებას ნიშნავდა.